Kategoria: Aktualności
-
Barok na Spiszu – Zapraszamy
Tematem tegorocznego V festiwalu będą „Narodziny Baroku”. Podczas tej odsłony zaprezentujemy programy nawiązujące do początków baroku, zarówno w Polsce, jak i w Europie. Zostanie pokazana muzyka kompozytorów polskich doby przełomu, wśród których szczególne miejsce zajmuje Mikołaj Gomółka i jego „Melodiae na psałterz polski” do słów Jana Kochanowskiego, a także kompozytorów XVII-wiecznych, szczególnie ojca polskiego baroku – Mikołaja Zieleńskiego, a także innych: Franciszka Liliusa, Bartłomieja Pękiela i Adama Jarzębskiego. Będziemy mieć również okazję posłuchać, co działo się w podobnym czasie w Europie: we Francji, Anglii, a zwłaszcza we Włoszech. Wszystkie te koncerty będą się odbywały w pięknych, zabytkowych wnętrzach kościołów spiskich w Niedzicy, Frydmanie, Jurgowie i po raz pierwszy w Nowej Białej.
Bogaty program tej edycji przedstawia się następująco:15 sierpnia 2016, poniedziałek, Frydman, kościół św. Stanisława
17.30 oprowadzenie po kościele, 18.00 koncert
mini-wykład: Mateusz Kowalski (Jej wysokość viola da gamba)
Jej wysokość viola da gamba, czyli wszystkie poranki świata
Gambasada Justyna Młynarczyk, Piotr Młynarczyk, Mateusz Kowalski – viole da gamba20 sierpnia 2016, sobota, Jurgów, kościół św. Sebastiana
18.30 oprowadzenie po kościele, 19.00 koncert
mini-wykład: Henryk Kasperczak (Antico-moderno, czyli dwa muzyczne światy epoki baroku)
Barokowa awangarda, czyli włoska ekstrawagancja
Monika Boroni – skrzypce barokowe, Katarzyna Wiwer – sopran
Andrzej Zawisza – klawesyn, Henryk Kasperczak – teorba
27 sierpnia 2016, sobota, Niedzica, kościół św. Bartłomieja
18.30 oprowadzenie po kościele, 19.00 koncert
Mini-wykład: Marek Nahajowski (Muzyka przełomu renesansu i baroku w Polsce)
Już się zmierzcha – muzyka polska XVI i XVII wieku
Filatura di Musica
Katarzyna Wiwer – sopran, Magdalena Pilch – flet traverso
Marek Nahajowski – flet podłużny,
Julia Karpeta, Justyna Młynarczyk – viola da gamba
Patrycja Domagalska-Kałuża – klawesyn
28 sierpnia 2016, niedziela, Nowa Biała, kościół św. Katarzyny
17.30 oprowadzenie po kościele, 18.00 koncert
mini-wykład: Katarzyna Wiwer (Mikołaj Zieleński – prekursor polskiego baroku)
Mikołaj Zieleński – prekursor polskiego baroku
Scepus Baroque
Katarzyna Wiwer, Anna Zawisza – sopran
Łukasz Dulewicz, Marcin Liweń – kontratenor, Karol Kusz, Łukasz Wilda – tenor
Dawid Biwo – baryton, Andrzej Zawisza – bas, Marian Magiera – cynk
Bogdan Piznal, Andrzej Tkaczyk, Bartłomiej Witek – puzony
Patrycja Domagalska-Kałuża – pozytyw -
Przekroczone stany alarmowe na rzece białka i niedziczanka (galeria)
TRYBSZ-KREMPACHY-NOWA BIAŁA: W dniu dzisiejszym doszło do przekroczenia stanów alarmowych na rzekach białka (stacja w Trybszu) i niedziczanka (stacja w Niedzicy). Na rzece białka o godzinie 15:00 stan rzeki wynosił 341cm.! a na niedziczance 305cm. już od godziny 16:00 stan rzek powoli odpadał, według wykresów IMGW (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej) stan rzek na godzinę 18:00 na białce wynosił 331cm. a na niedziczance 274cm. Film od czytelników można znaleźć TUTAJ
o/ Marcin Pająk -
XXI Śpisko Watra (Galeria)
W dniu 3.07.2016r.w Niedzicy odbyła się już XXI Śpisko Watra tradycyjnie rozpoczęta zapaleniem watry przez wójta gminy Łapsze Niżne na której mogliśmy podziwiać występy zespołów regionalnych, kapel muzycznych z całego Spisza , konkurs muzyk śpiskich, i można było również degustować potrawy regionalne.
O./ Marcin Pająk
foto./ Dawid Pojedyniec
www.niedzica.e-spisz.pl -
I SPISKA EDYCJA "GÓRALSKIEGO CYTANIA"
W 1906 roku Stanisław Witkiewicz we wstępie do kolejnego wydania „Na przełęczy” zatroskany o gwarę podhalańską napisał, że jej degradacji można by zaradzić: „Wprowadzając do szkół ludowych książki pisane w gwarze, czytanki ułożone z rzeczy wzorowych. Takie Wypisy gwarowe mogłyby obejmować szkoły na terytoriach, na których dana gwara jest w użyciu. Tym sposobem dziecko obok języka literackiego zachowywałoby w pamięci gwarę, którą mówią ojcowie, nie przestawałoby jej używać, nie wyobrażałoby sobie, że ona jest lichszą lub śmieszną.”
Trzeba było czekać ponad 100 lat na wypełnienie woli duchowego ojca regionalizmu podhalańskiego. Temat ten podjęła dopiero Pani prof. Anna Mlekodaj – wykładowca w Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu. Pod redakcją prof. A. Mlekodaj zostały wydane trzy pozycje książkowe, które obejmują teksty gwarowe z Podhala, Orawy i Spisza. W bieżącym roku do czytelnika trafiła „Spiska czytanka”, ukazująca barwny świat górala spiskiego. Jest to pierwsza taka pozycja, która napisana została gwarą z uwzględnieniem różnic językowych występujących w spiskich wioskach. W oparciu o gwarowe teksty pochodzące ze „Spiskiej czytanki” został przeprowadzony konkurs na etapie szkolnym, który wyłonił dwóch zwycięzców do etapu rejonowego ze szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z terenu Spisza i Szczawnicy. Równolegle odbył się konkurs plastyczny, uczniowie ze szkół podstawowych do wybranych tekstów gwarowych dowolną techniką przedstawiali opisane wydarzenia, motywy opowiadań lub scenki rodzajowe. W dniu 24 maja 2016 roku miał miejsce III Podhalański Konkurs Czytelniczy Gwarowych Tekstów Literatury Regionalnej „GÓRALSKIE CYTANIE – I EDYCJA SPISKA. Po raz pierwszy zorganizowano taki konkurs na Spiszu w ZPO w Łapszach Niznych. Udział wzięli uczniowie z trzech gmin: Łapsze Niżne, Bukowina Tatrzańska i Nowy Targ. W kategorii wiekowej klasa I – III wzięło udział 17 uczniów, w kategorii wiekowej klasa IV – VI 25 uczniów, w kategorii wiekowej gimnazjum – 6 uczniów i w kategorii ponadgimnazjalnej – 1 ucz. Konkurs rozpoczął się od powitania przez dyrektora szkoły Mariusza Wojtasa zebranych gości, uczestników wraz z opiekunami. Następnie zerówka zatańczyła spiskiego czardasza, gawędę opowiedział Łukasz Bryja, a Ania Radecka zaśpiewała spiskie melodie. Na zakończenie otwarcia konkursu głos zabrali zaproszeni goście: gospodarz gminy – wójt Jakub Jamróz, Jan Budz – prezes ZPS, Anna Mlekodaj – inicjatorka konkursu czytelniczego i Aniela Kasiniak – przedstawiciel Kuratorium Oświaty. Po uroczystym otwarciu rozpoczęły się konkursowe zmagania, gimnazjaliści i uczennica ze szkoły ponadgimnazjalnej pisali test w oparciu o dwa teksty gwarowe, następnie komisja wskazywała tekst do głośnego przeczytania, po czym sprawdzała interpretację i znajomość gwary. Komisje oceniające uczniów szkoły podstawowej sprawdzały głośne czytanie fragmentu wylosowanego tekstu oraz jego opowiadanie połączone ze swobodną wypowiedzią ucznia stymulowaną pytaniami, diagnozującymi poziom zrozumienia tekstu.
Na pewno zadziwiał poziom wiedzy, zaangażowania uczniów, można by napisać był to w łapszańskiej szkole swoisty dzień gwary spiskiej, bo taki był cel organizatorów – krzewić, pokazywać, chronić od zapomnienia skarb jakim dla Spisza jest spiska gwara. Dla komisji trudna praca wybrać najlepszych. Całościowe wyniki ogłoszone zostaną podczas uroczystej gali „Góralskiego cytania” dn. 7 czerwca 2016r., która będzie miała miejsce w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Targu poznamy tam zwycięzców we wszystkich kategoriach dla danego regionu, bo konkurs organizowany jest: na Podhalu, Orawie i po raz pierwszy na Spiszu. Elżbieta Łukuś
Gmina Łapsze Niżne
foto/ ZPO Łapsze Niżne
-
Zaproszenie na XIV Walny Zjazd Związku Polskiego Spisza
Na mocy uchwały Zarządu Głównego Związku Polskiego Spisza uprzejmie zapraszam na roboczy XIV Walny Zjazd, który odbędzie się w dniu 12 czerwca (niedziela) 2016 roku, we Frydmanie ul. Szkolna 4 (budynek Zespołu Szkół Szkoła Podstawowa im. Bronisława Czecha i Gimnazjum, 34-435 Frydman), o godz. 15,00 – zaś w drugim terminie o godz. 15,30 kiedy to Zjazd będzie obradował skutecznie i podejmował uchwały bez względu na ilość obecnych członków.
Planowany porządek Zjazdu:
1. Rejestracja uczestników Walnego Zjazdu ZPS.
2. Otwarcie Walnego Zjazdu ZPS i przyjęcie porządku obrad.
3. Stwierdzenie prawidłowości zwołania Walnego Zjazdu oraz jego zdolności do podejmowania uchwał.
4. Wybór przewodniczącego, sekretarza oraz komisji wnioskowej Zjazdu.
5. Przyjęcie protokołu z XIII Zjazdu ZPS w Czarnej Górze (31.05.2015 r.)
6. Sprawozdanie Zarządu Głównego ZPS z działalności, w tym sprawozdanie finansowe.
7. Sprawozdanie Komisji Rewizyjnej ZPS.
8. Dyskusja nad sprawozdaniami.
9. Przyjęcie uchwały zatwierdzającej sprawozdania i udzielenie zarządowi ZPS absolutorium.
10. Ocena dotychczasowych działań, możliwości kadrowych i finansowych – korekta programu działania
ZPS na najbliższe 2 lata, w tym zasad uczestnictwa w życiu społecznym.
11. Sprawy wniesione i wolne wnioski.
12. Zakończenie obrad – spotkanie przy watrze.
Z Poważaniem
Jan Budz – Prezes
-
Promocja Spiskiej Czytanki – Czarna Góra – Koziniec 9 04 2016 Galeria
Czytanka jako pomoc do lekcji wychowania regionalnego na Podhalu, Orawie i Spiszu cieszy się coraz większą popularnością… W Czarnej Górze promocję prowadził Stanisław Łukaszczyk – Wójt Gminy Bukowina Tatrzańska. Program sceniczny zorganizowali: Lucyna Zabrzewska z Jurgowa i Andrzej Rusnak z Rzepisk. Młodzież przedstawiła naukę w przedwojennej madziarskiej szkole i polskiej szkole międzywojennej, zaśpiewała i czytała teksty gwarowe. Zapadła cisza, kiedy głos zabrała prof. Anna Mlekodaj, która omówiła znaczenie gwary i tradycji regionalnej. Były to ważkie stwierdzenia, istotne wnioski i nie dziw, że rozległy się oklaski….
Potem poproszono przybyłych na to spotkanie autorów opowiadań o ich prezentację. Zgromadzonym teksty gwarowe czytali: Anna Mlekodaj, Maria Waniczek, Andrzej Rusnak, Jan Budz i wnuczka Walentego Plucińskiego z Jurgowa. Uczestnicy spotkania byli uradowani obecnością pani Marii Waniczek z Niedzicy, której osoba jest niezwykle ważna dla kultury Spisza. Słowa uznani i podziękowania skierowano również do Andrzeja Haniaczyka, spokrewnionego z Plucińskimi, który swoją postawą i dorobkiem życia umacniał autentyczną kulturę ludową Polskiego Spisza, a poprzez zespół „Małe Podhale” niwelował dystans, jaki niegdyś dzielił Spisz do Podhala i Orawy. Na koniec była też wspólna fotografia, autografy, rozmowy, wspomnienia i poczęstunek.
o/foto Jan Budz
-
Projekt Ze Spiszem Po Polsce – Domaniewice

W dniu 15.04.br. Został zrealizowany autorski projekt Marcina Pająk pt. ” Ze Spiszem Po Polsce ”który ma na celu promowanie kultury Polskiego Spisza w naszym Kraju. Projekt był realizowany po raz pierwszy w miejscowości Domaniewice (Gmina Domaniewice, powiat Łowicki, województwo Łódzkie), gdzie pierwsze udaliśmy się z Panią Dyrektor GOK Domaniewice, Panią przewodnik PTTK oraz regionalistą i miłośnikiem kultury Panem Zbigniewem do Łowicza i zwiedziliśmy tamtejsze muzeum w którym znajdują się stroje regionalne z poprzednich wieków, mundury, odznaczenia, i broń za czasów wojny które przekazali osobiście żołnierze po powrocie z frontu, bazylikę katedralną znajdującą się w muzeum, następnym miejscem był stary rynek oraz „ Aleja Gwiozd Łowickich“ jest to taka sama aleja gwiazd jak w Hollywood tylko zasłużonymi nie są gwiazdy filmowe czy muzyczne a wręcz przeciwnie, są nimi twórcy ludowi oraz osoby pielęgnujące regionalne dziedzitwo kultury Łowickiej a przy okazji udzieliliśmy wywiadu dla lokalnej prasy lowiczanin.info, następnym celem był Skansen w Maurzycach który od końca lat 70. gromadzi zabytki z dawnego terenu księstwa Łowickiego a obecnie znajduje się około 40 zabytków a ich rozmieszczenie ukazuje dwa historyczne układy przestrzenne łowickiej wsi: tzw. starą wieś – owalnicę z centralnym placem wioskowym, występującą od poł. XIX w. oraz nową wieś – ulicówkę, powszechną w II poł. XX w.
Później zostaliśmy zaproszeni do Domaniewic naszego miejsca docelowego, w którym zwiedziliśmy cmentarz na którym zostali pochowani bohaterowie wojenni, oraz tzw. Perłę Domaniewic czyli Sanktuarium pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w którym znajduje się jedyny na świecie prospekt organowy w formie Orła w Koronie z rozpiętymi skrzydłami, jak wiecie nasz mistrz olimpijski w łyżwiarstwie szybkim Zbigniew Bródka również pochodzi z Domaniewic ale niestety nie udało nam się z nim spotkać. Po całodniowym zwiedzaniu przyszedł czas na poznanie kultury oraz prezentacja naszej.

Spotkanie z zespołem Pieśni i Tańca KALINA (zespół odznaczony dwukrotnie za zasługi dla kultury przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego) odbyło się w Gminnym Ośrodku Kultury w Domaniewicach gdzie zaproszono nas na trening, po treningu członkowie zespołu przebrali się w stroje regionalne Górali Żywieckich oraz zaprezentowali nam ich taniec a następnie w tempie błyskawicznym przebrali się w stroje regionalne Łowickie i zaprezentowali nam ich regionalny Taniec zwany Oberek Płaski. Po występach Kaliny przyszła chwila na nas, Marcin Pająk zaprezentował kulturę, strój regionalny Polskiego Spisza i omówił każdą odmianę, zabytki i atrakcje a następnie wręczył podziękowania oraz foldery promocyjne Gmin Łapsze Niżne i Bukowina Tatrzańska, Pani Dyrektor GOK, Pani prowadzącej zespół Kalina, oraz przybyłemu na spotkanie promocyjne włodarzowi Gminy Domaniewice Panu Wójtowi Pawłowi Kwiatkowskiemu wraz z Przewodniczącym Rady Gminy oraz wszystkim członkom zespołu Pieśni i Tańca Kalina.
Podsumowując spotkanie kultura Łowicka jest można powiedzieć bratnią duszą kultury Polskiego Spisza. Strój regionalny Łowicki występuje w kilku kombinacjach barw ze względu na to z jakiej gminy się wywodzi , oprócz tego jest jeszcze 6 gmin przynależnych do powiatu Łowickiego po staropolsku do księstwa, każda z gmin ma pewną skłonność (nachylinie – w gwarze Łowickiej) czyli cechę właściwą dla małej oczyzny w postaci gminy czy parafii, inne są kombinacje barw w stroju Domaniewickim w którym dominuje kolor pomarańczowy, w stroju Nieborowskim, Łyszkowickim,Kocierzewskim, Kośnianskim,Kiernowskim, i Zduńskim, i dlatego w zależności od tego który kolor jest dominującym po tym kolorze można poznać kto z jakiej gminy czy parafii się wywodzi (w Domaniewicach wymawia się Wychodzi, „ a ty to wychodzisz skund? “ czyli a ty skąd pochodzisz) kultura narodzila się pod wpływem inspispiracji kościelnej, pod wpływem duchowieństwa na społeczeństwo świeckie, dla rolników czy chłopów księżackich punktem honoru było wywyższać się nad rolnikami z mazowsza lub innej części Polski podlęgającej władzy szlacheckiej że mają lepsze warunki finansowe czy prawne bo oni mieli immunitet bo oni byli pod władzą księży stąd nazwa księżacy, a rolnicy spoza księstwa byli zwani szlachciorze czyli ci co podlegają szlachcie. Jeśłi chodzi o gwarę to jest troszkę mieszana z gwarą Śląską i innymi w Polsce, inne zaś są świadectwem 123 lat zaboru Rosyjskiego gdzie księstwo po upadku RP zostało przejęte z pod władzy kościoła katolickiego przez Dynastię Carów Rosyjskich zwane dobrem stołowym, gdzie przez 4 pokolenia przebywało w towarzystwie Rosjan., jest unikalna formuła zwana dwojeniem czyli zwracanie się do do przyjacół przez wy.W projekcie wzięli udział Marcin Pająk, Dawid Pojedyniec, Andrzej Milaniak i Karolina Krawontka z Niedzicy.
Składamy serdeczne podziękowania dla naszych sponsorów Państwa Szewczyk H.A.T.A. w Niedzicy, Państwa Madejów Ośrodek Pod Trzema Koronami w Niedzicy oraz Parafia pw. św. Bartłomieja apostoła w Niedzicy od których otrzymaliśmy w sumie 800 złotych a projekt kosztował 1400 złotych resztę kwoty pokrył autor projektu.
O/ Marcin Pająk



